Vicdan “kişiyi kendi davranışları hakkında bir yargıda bulunmaya iten, kişinin kendi ahlak değerleri üzerine dolaysız ve kendiliğinden yargılama yapmasını sağlayan güç” diye tanımlanıyor. İlgilenen için kişi yerine şirket, marka gibi başka kelimeler de geçirilebilir.
Vicdanlı olmak haklı olanı savunma ve haksızlığa karşı çıkabilme duygusu, özellikle kendinizden daha kötü durumda olanlara destek olma isteğidir.
Hiç kimse kendisini vicdansız diye tanımlamaz, hiçbir şirketin veya markanın kendisine vicdansız sıfatını yakıştırması da beklenemez. Herkes kendine göre kendi çapında vicdanlıdır.
Yine de farklı bakış açılarından, değişik konulara yaklaşımlardan hareketle insan kendini test edebilir. Ben son sıralarda beyaz ve eğitimli birkaç arkadaşla güncel bir alanda konuşmalarıma dayanarak bir test geliştirdim. Belki işe yarar.
İşte sorular ve bir tanesini seçmeniz gereken şıklar:

1. Geçtiğimiz aylarda ABD’li siyah George Floyd polis şiddeti ile öldürüldü ve ardından yaygın protestolar yapıldı. Siz bu durum hakkında aşağıdakilerden hangi yoruma katılırsınız?
a) Ara sıra böyle olaylar olabilir, abartmamak lazım.
b) Polisin şiddetini kınıyor, protestoları destekliyorum.
c) Bu konu beni ilgilendirmez.

2. ABD Başkanı Trump düşük vasıflı işgücü göçünü engelleyecek ve birçok göçmeni sınır dışı edecek yeni bir kararname hazırladığını duyurdu. Siz ne dersiniz?
a) Bunlar Trump’ın gerçek Amerikan vatandaşlarını korumak için aldığı haklı tedbirler.
b) Ayrımcı ve ırkçı bir bakış açısının yansıması olduğu için karşıyım.
c) Bu konu beni ilgilendirmez

3. Araştırmalara göre birçok beyaz Amerikalı siyahların ve göçmenlerin suça eğilimli olduğuna inanıyor, bunların geldikleri yere gönderilmelerini istiyor, siz ne dersiniz?
a) Özellikle Latin Amerika kökenliler ve siyahlar geldikleri yerlere gönderilirse ABD daha huzurlu olur.
b) İnsanlar etnik kökenlere ve geldiği ülkeye göre muamele görmemelidir.
c) Bu konu beni ilgilendirmez

4. Alman milli takımından karşılaştığı muamele nedeni ile ayrılan Mesut Özil “ırkçılık artık sağcılara ait bir konu değil, toplumun merkezine kayan bir konu” dedi. Siz ne dersiniz?
a) Türkler Almanlara göre daha eğitimsiz ve kültürsüz olduğundan bu tutumu hak ediyorlar.
b) Almanya’da Türklere yönelik ırkçı tutumları protesto ediyorum.
c) Bu konu beni ilgilendirmez

5. Avusturya’da seçimlerde oy kullanan bazı Türkler vatandaşlıktan çıkarıldı. Siz ne dersiniz?
a) Avusturyalıların kendi vatandaşlık sistemini korumaya hakları var.
b) Bu tür etnik kökenli girişimlere karşıyım.
c) Bu konu beni ilgilendirmez.

6. Alman Neonazilerin lideri “bu Türkler tavşan gibi çoğalıyor, yakında Berlin’de çoğunluk olurlar, ülkelerine gönderilmeliler “dedi. Siz ne dersiniz?
a) Almanların göçmen nüfusunu sınırlamaları haklı bir yaklaşım.
b) Esas mesele Nazi nüfusunun artmasını kontrol etmek.
c) Bu konu beni ilgilendirmez.

7. Neonaziler “Avrupa’nın sınırlarını koruma” kampanyası açarak mültecilerin girişini engellemek için çeşitli eylemler başlattılar, siz ne dersiniz?
a) Neonazilerin Avrupa’ya mülteci girişlerini engellemek çabaları haklı.
b) Mülteci sorunu herkesin çözümüne destek vermesi gereken bir insanlık meselesi.
c) Bu konu beni ilgilendirmez.

8. Geçenlerde Adana’da Suriyeli Ali Al Hamman adlı 19 yaşındaki genç bir polis tarafından yakın mesafeden ateşle öldürüldü. Siz bu konuda ne dersiniz?
a) Ara sıra böyle olaylar olabilir abartmamak lazım.
b) Protesto ediyor ve sorumluların cezalandırılmasını bekliyorum.
c) Bu konu beni ilgilendirmez

9. Suriyeli kadını tecavüz ederek öldüren sanık “sadece tecavüz ettim” diyerek savunma yaptı. Siz Suriyeli kadınlara yönelik tavırlar hakkında ne dersiniz?
a) Ara sıra böyle olabilir aslını bilemeyiz abartmamak lazım.
b) Suriyeli kadınlara yönelik aşağılamaları şiddetle kınıyorum.
c) Bu konu beni ilgilendirmez

10. “Suriyeliler devletimiz imkanlarıyla refah içinde yaşıyorlar” diye düşünenler var. Siz ne diyorsunuz?
a) Bizim ülkemizde rahat içinde yaşayıp keyfini çıkarıyorlar.
b) Büyük çoğunluk yoksulluk sınırının çok altında yaşıyor.
c) Bu konu beni ilgilendirmez

11.”Ülkemizdeki mülteciler bir an önce geldikleri ülkelere gönderilmelidir” fikri konusunda ne dersiniz?
a) Doğrudur, ülkelerine hemen gönderilmeleri lazım.
b) İnsanlar zorla bir yere gönderilemez
c) Bu konu beni ilgilendirmez.

Test kendi içinde zaten açıklayıcı. Ama, yine de birkaç sonuç cümlesi ekleyebiliriz. Hep (c) şıkkını işaretlediyseniz, büyük ihtimal toplumumuzun “Acun segmentine” aitsiniz. Allah huzurunuzu bozmasın. Marka veya şirket de olabilirsiniz. Bu tür netameli konular ve vicdan testleri zaten sizi ilgilendirmez.
Genelde hep (a) şıkkını işaretlediyseniz, Allah hepimizi sizin şerrinizden korusun.
İlk 7 soruda genelde (b) şıkkına, sonrakilerde daha çok (a) şıkkına yakınsanız, eh ne diyelim, “yaprak döker bir yanınız, bir yanınız bahar bahçe”. Bir yanınız Teksas kasabasında orta halli bir beyaz çiftçi, bir yanınız Hollywood’da bir oyuncu.
Hep (b) şıkkını işaretlediyseniz sizin Türkiye’de, Almanya’da, ABD’de ve geri kalan her yerde sayınızın artmasını dileyelim.